عنصر المعالي كيكاووس بن اسكندر بن قابوس بن وشمگير بن زيار

مقدمهء مصحح 54

قابوس نامه ( فارسى )

مختصر مطلب آن است كه نويسندهء نامهء مذكور در فوق نسخهء خطى مزبور را بر اساس برخى از صفحات آن - كه در سرتا كانتابريجينسيا Serta Cantabrigiensia چاپ شده بود - نسخه‌اى مجعول ، و تاريخ انشا و تحرير آن را سنوات اخير و اندكى پس از سال 1942 مىشمارد . دليل عمده‌اى كه وى براى تأييد نظر خود مىآورد به كار رفتن تعدادى كلمات كهنه‌نما و اشكال مردود آنها در صفحات چاپ شدهء كتاب است . اين كلمات زود نظر را جلب مىكند . پاره‌اى از آنها واژه‌هاى پهلوى است كه در متون فارسى درى يافت نمىشود مانند توخشاكيه « كوشش » . يا برخى صورتهاى نامحتمل است كه نمىتوان آنها را پذيرفت مثل نيوك بجاى « نيك » ؛ و اتهش بجاى « آتش » ؛ و سوراك بجاى « سوراخ » . بعضى ديگر از اشتباه خواندن كلمات پهلوى ناشى شده است مانند دسروب dusrub بجاى duSrav ؛ و خوذكوسك بجاى خوذدوشك بمعنى « خودخواه » ؛ و نيز برخى ديگر نمودار استنباط نادرست از پاره‌اى كلمات فارسى ميانه است مانند استعمال لفظ نافه بجاى « نوه » ؛ و اشموغ بمعنى « رياكار ، منافق » كه يك اصطلاح زردشتى است و استعمال آن با توجه به سياق عبارت بر خلاف انتظارست . نويسندهء « نامه » معتقد است كه كاتب براى آن كه به نسخه جنبهء قدمت بيشترى ببخشد از زرنگى به چاه افتاده و مشت خود را باز كرده است . براى فهم نكته‌اى كه نويسندهء « نامه » راجع به قراءت اشتباه آميز كلمات پهلوى ، بعنوان يكى از دلائل مهم خود ، يادآور شده است بايد به خاطر داشت كه خط پهلوى جنبهء تاريخى دارد ، يعنى حاكى از تلفظ دقيق كلمات در دوره‌اى كه نسخ پهلوى نوشته شده نيست ، بلكه از تلفظ قديمترى حكايت مىكند كه بعدا رو بسادگى رفته و حال آنكه خط پهلوى به صورت قديم باقى مانده . اعتبار